مقاله‌ای که مطالعه می‌کنید، پیش‌تر و در تاریخ ۲۴ دسامبر در رسانه اتلتیک منتشر شده است.

فوتبال تراپی | به تازه‌ترین نسخه از جدول جایگزین لیگ برتر خوش آمدید؛ ستونی تحلیلی که هر هفته توسط The Athletic منتشر می‌شود و هدف آن بررسی لیگ برتر انگلیس از زاویه‌ای متفاوت، عمیق و مبتنی بر داده است. در این قالب، عملکرد تیم‌ها نه صرفاً بر اساس نتایج نهایی و جدول رسمی، بلکه بر پایه شاخص‌های پیشرفته آماری تحلیل می‌شود؛ شاخص‌هایی که تلاش می‌کنند کیفیت واقعی بازی تیم‌ها را آشکار کنند. در این شماره خاص و هم‌زمان با فضای کریسمسی لیگ، تمرکز جدول جایگزین لیگ برتر بر روی شاخص xG یا گل‌های مورد انتظار و xGA (Expected Goals Against) یا گل‌های مورد انتظارِ دریافتی قرار گرفته است؛ یعنی بررسی هم‌زمان کیفیت عملکرد تیم‌ها در فاز هجومی و تدافعی.

متنی که پیش رو دارید طولانی، مفصل و داده‌محور است. این مطلب برای مطالعه سطحی نوشته نشده، بلکه برای کسانی است که می‌خواهند روندهای پنهان لیگ را درک کنند و بدانند کدام تیم‌ها واقعاً خوب بازی می‌کنند و کدام‌ها صرفاً از نتایج مقطعی یا شانس بهره برده‌اند. به همین دلیل، توصیه می‌شود این متن را با تمرکز کامل مطالعه کنید.

در این نسخه از جدول جایگزین لیگ برتر، هر دو شاخص xG و xGA به‌صورت هم‌زمان معیار اصلی تحلیل قرار گرفته‌اند. ستون اول، تفاضل بین گل‌های زده‌شده و xG تولیدی را نشان می‌دهد و ستون دوم، تفاوت بین گل‌های خورده‌شده و xGA را. این دو شاخص کنار هم مشخص می‌کنند که یک تیم در هر دو سوی زمین تا چه حد فراتر یا پایین‌تر از انتظار عمل کرده است.

در فاز هجومی، منچسترسیتی با ثبت ۳۳.۳ xG بهترین تیم لیگ از نظر خلق موقعیت بوده و با ۴۱ گل زده، ۱۰ گل بیشتر از هر تیم دیگر به ثمر رسانده است. استون ویلا نیز هم در فاز هجومی و هم در فاز دفاعی فراتر از انتظار عمل کرده؛ این تیم ۲۷ گل از ۱۸.۶ xG زده و تنها ۱۸ گل از ۲۳.۴ xGA دریافت کرده است. در همین حال، تاتنهام با عملکرد بهتر نسبت به xG معادل ۹.۶ صدرنشین این شاخص است، هرچند xG تولیدی آن‌ها با عدد ۱۶.۴ رتبه هفدهم لیگ را دارد.

منچسترسیتی

در پنج پیروزی اخیر خود در لیگ برتر، ۱۷ گل از تنها ۱۱.۳ xG به ثمر رسانده است. در ۱۲ بازی لیگ قبل از این مقطع، آن‌ها ۲۴ گل از ۲۱.۹۸ xG زده بودند. کیفیت موقعیت‌های این تیم به‌ وضوح افزایش یافته و میانگین xG هر شوت از ۰.۱۳ به ۰.۱۶ رسیده است. نکته مهم این است که سیتی دیگر تنها متکی به ارلینگ هالند نیست، هرچند او در همین بازه پنج گل به ثمر رسانده است. این تیم توانسته با روش‌های مختلف به حریفان ضربه بزند؛ مقابل فولام و کریستال پالاس، هشت گل از ۱۸ شوت و مقابل لیدز، ساندرلند و وستهام، ۹ گل از ۵۳ شوت. در فاز دفاعی نیز، سیتی برای نخستین‌بار از نوامبر ۲۰۲۱ سه کلین‌شیت متوالی ثبت کرده است. آن‌ها در این سه بازی ۳.۷ xG دریافت کرده‌اند؛ هرچند کریستال پالاس ۱.۹ xG از این مقدار را به خود اختصاص داده و فولام چهار گل از تنها ۰.۹ xG زده است. با این حال، سیتی مطابق عادت همیشگی، درست در آستانه نیم‌فصل دوم در حال اوج‌گیری است.

آرسنال

همچنان بهترین خط دفاعی لیگ را دارد، اما نشانه‌هایی از شکنندگی در هفته‌های اخیر دیده می‌شود، به‌ ویژه پس از مصدومیت گابریل و ویلیام سالیبا. در پنج بازی اخیر، چلسی و استون ویلا هر دو بیش از ۱۰ شوت به سمت دروازه آرسنال زدند و حداقل چهار شوت در چارچوب داشتند؛ اتفاقی که در ۱۲ هفته قبل فقط یک‌بار رخ داده بود. شکست ۱-۰ مقابل اورتون نیز نشان داد که آرسنال تنها ۴۵ درصد دوئل‌ها را برده است.

ویلا و وولوز با ضدحملات سریع مشکلاتی جدی برای آرسنال ایجاد کردند و حتی منچسترسیتی نیز در دیدار رفت ۰.۵۷ xG از ضدحملات سریع خلق کرده بود. در فاز هجومی، آرسنال در سه بازی از پنج مسابقه اخیر کمتر از xG خود گل زده و در یکی از دو برد دیگر، برای شکست وولوز به دو گل به خودی نیاز داشت.

استون ویلا

فصل را با چهار بازی بدون گل و نزدیک به ۳.۰ xG آغاز کرد، اما پس از آن ۲۷ گل از ۱۵.۶ xG به ثمر رسانده است؛ بیش از ۱۱ گل بیشتر از xG. میانگین xG هر شوت این تیم در ۱۷ بازی تنها ۰.۰۹ است که رتبه نوزدهم لیگ محسوب می‌شود. سیزده گل از ۲۷ گل آن‌ها ارزشی معادل یا کمتر از ۰.۱ xG داشته و تنها دو گل ارزشی بالاتر از ۰.۴ xG داشته‌اند. مورگان راجرز با هفت گل از ۲.۸ xG، عملکردی معادل ۴.۲ گل بیش از xG را ثبت کرده است. در فاز دفاعی نیز، واکنش‌های درخشان امیلیانو مارتینز و دروازه‌بان دوم تیم باعث شده حریفان در ۹ مورد از ۱۵ موقعیت باکیفیت خود موفق به گل‌زنی نشوند.

تاتنهام

با عملکرد فراتر از xG معادل ۹.۷ بیش از xG، دومین رکورد برتر لیگ برتر در پنج فصل اخیر را ثبت کرده است. تنها تیمی که عملکرد بهتری داشته، منچسترسیتی فصل ۲۰۲۲/۲۳ با ۱۳.۳ بوده است. با این حال، مشکل اصلی تاتنهام این است که xG تولیدی آن‌ها تنها ۱۶.۴ است که کمترین مقدار در این فهرست محسوب می‌شود. آن‌ها در هفت بازی بیش از ۱.۰ xG تولید کرده‌اند و حاصلش شش برد و یک تساوی بوده است، اما در ۱۰ بازی دیگر تنها یک پیروزی به دست آورده‌اند. در فاز دفاعی، تاتنهام پس از دریافت ۱۰ گل از ۱۵.۴ xGA در ۱۱ بازی ابتدایی، در شش بازی اخیر ۱۳ گل از تنها ۷.۶ xGA دریافت کرده است. در همین بازه، عملکرد فراتر از xG آن‌ها به ۱.۸ کاهش یافته که به میانگین لیگ نزدیک‌تر است.

کریستال پالاس

رکورد بیشترین xG در یک بازی این فصل را با عدد ۴.۴ در تساوی ۳-۳ مقابل بورنموث ثبت کرده است. ژان-فیلیپ ماتتا با هفت گل از ۱۰.۲ xG، بدترین عملکرد لیگ از نظر کم‌ثمر بودن را دارد. پالاس در مقطعی از فصل در هفت بازی از هشت مسابقه کمتر از xG خود گل زد، اما در ادامه این روند تعدیل شد. عملکرد این تیم به‌ شدت وابسته به دقت در ضربات نهایی بوده است؛ زمانی که بیش از ۳۰ درصد شوت‌ها در چارچوب بوده، آن‌ها چهار برد کسب کرده‌اند و در غیر این صورت، عمدتاً شکست خورده‌اند. در عین حال، حریفان پالاس در مجموع کمتر از xG خود گل زده‌اند و این تیم در هشت بازی کمتر از ۱.۰ xG دریافت کرده است.

لیدز

ماه نوامبر بدترین ماه فصل برای لیدز از نظر xGA بود؛ آن‌ها ۱۰.۳ xG دریافت کردند و ۱۱ گل خوردند. این موضوع باعث تغییر سیستم توسط دنیل فارکه شد. در سیستم جدید، لیدز در دو بازی از چهار مسابقه کمتر از ۱.۰ xG دریافت کرده و در فاز هجومی نیز پیشرفت داشته است. دو بازی لیدز از نظر xG مقابل چلسی (۲.۸) و کریستال پالاس (۲.۷) ثبت شد که بهترین عملکرد آنان در این زمینه بود. دومینیک کالورت-لوین در این سیستم جدید شش گل از ۴.۸ xG در پنج بازی اخیر به ثمر رسانده است.

چلسی

سه بازیکن در میان ۱۵ بازیکن برتر لیگ که عملکردی بیش از xG خود ثبت کرده‌اند، در چلسی هستند. موئیسس کایسدو با سه گل از ۰.۶ xG، ترووه چالوبا با سه گل از ۰.۹ xG و پدرو نتو با پنج گل از ۳.۰ xG. با این حال، آن‌ها بدترین نمونه کم‌ثمر بودن در یک بازی فصل را نیز ثبت کرده‌اند؛ یک گل از ۳.۷ xG مقابل تاتنهام. در هفته‌های اخیر، خلاقیت چلسی افت کرده و در سه بازی از پنج مسابقه اخیر کمتر از ۱.۰ xG تولید کرده است.

مقابل اورتون این روند موقتاً تغییر کرد، اما برابر نیوکاسل در نیمه اول تنها ۰.۲ xG ثبت شد. تغییر تاکتیکی انزو مارسکا در نیمه دوم باعث بازگشت چلسی و تساوی ۲-۲ شد. با این حال، چلسی در هر پنج بازی اخیر بیش از ۱.۰ xGA دریافت کرده و به الگوی ناپایدار ابتدای فصل بازگشته است؛ الگویی که با افزایش تعداد شوت‌های دریافتی و افت ساختار دفاعی همراه بوده است.

نیوکاسل

نیوکاسل در ۹ مسابقه اول فصل، به‌صورت پیوسته پایین‌تر از سطح انتظار آماری ظاهر شد و در حالی تنها ۹ گل به ثمر رساند که مجموع xG آن‌ها ۱۲.۳ بود. با این حال، در همین بازه هم دو مسابقه وجود داشت که نیوکاسل در آن‌ها از xG خود عملکردی فراتر داشت؛ یکی بازی مقابل لیورپول که دو گل از ۱.۰ xG زدند و دیگری بازی برابر آرسنال که یک گل از ۰.۶ xG به ثمر رساندند. نکته قابل توجه اینجاست که با وجود این بیش‌عملکرد در هر دو مسابقه، نیوکاسل هر دو بازی را باخت؛ یعنی حتی زمانی که خروجی گل‌زنی‌شان نسبت به کیفیت موقعیت‌ها بهتر از انتظار بود، نتیجه به سودشان رقم نخورد.

شش بازی بعدی نیوکاسل اما شاهد نوعی اصلاح روند بود. آن‌ها در این شش مسابقه توانستند عملکرد خود را در نسبت با xG تعدیل کنند و چهار بار از xG خود عملکردی فراتر داشته باشند، هرچند در نهایت فقط دو پیروزی از این شش مسابقه به دست آوردند. جالب اینکه بیشترین عملکرد کمتر از xG نیوکاسل دقیقاً در بزرگ‌ترین پیروزی فصل‌شان رخ داد؛ برد ۲-۱ مقابل منچسترسیتی در مسابقه‌ای که نیوکاسل ۲.۵ xG تولید کرده بود. در همان بازی، آن‌ها به‌طور میانگین ۰.۲۷ xG به‌ازای هر شوت ثبت کردند؛ عددی که سومین مقدار برتر توسط یک تیم در یک مسابقه در این فصل محسوب می‌شود. این یعنی از نظر کیفیت شانس‌ها، آن بازی واقعاً سطح بسیار بالایی داشته، اما تبدیل موقعیت به گل آن‌قدر که باید، مطابق انتظار آماری پیش نرفت.

آنچه برای نیوکاسل در چارچوب جدول جایگزین لیگ برتر نگران‌کننده‌تر به نظر می‌رسد، وضعیت دفاعی آن‌ها پس از شروعی نسبتاً محکم است. آن‌ها در ۹ بازی اول فصل فقط ۷.۳ xG دریافت کردند و هشت گل خوردند و در همین بازه، هفت مسابقه داشتند که xGA آن‌ها کمتر از ۱.۰ بود. اما در هشت بازی اخیر، تیم ادی هاو پنج بار اجازه داده بیش از ۱.۲ xG به آن‌ها تحمیل شود؛ از جمله ۱.۸ xG مقابل وستهام که در حال حاضر سوم از پایین جدول است و ۱.۶ xG مقابل برنلی که یک رتبه پایین‌تر از وستهام قرار دارد. این اعداد نشان می‌دهد دفاع نیوکاسل نسبت به شروع فصل افت کرده و تیم‌هایی که در پایین جدول هستند هم توانسته‌اند موقعیت‌های باکیفیتی علیه آن‌ها بسازند.

وولوز

وولوز در این فصل از لیگ، در بسیاری از شاخص‌های کلیدی در قعر جدول قرار دارد؛ آن‌ها از نظر xG با عدد ۱۴.۹ پایین‌ترین تیم لیگ هستند، از نظر تعداد گل زده هم با ۹ گل در رتبه آخر قرار گرفته‌اند، از نظر گل خورده نیز با ۳۷ گل دریافتی بدترین آمار را ثبت کرده‌اند و مهم‌تر از همه، از نظر امتیاز هم با تنها دو امتیاز در قعر جدول ایستاده‌اند. یعنی اگر جدول جایگزین لیگ برتر قرار باشد تصویری از بحران یا فروپاشی عملکردی ارائه دهد، وولوز تقریباً در همه خطوط این تصویر حاضر است.

با این حال، چند نشانه کوچک برای امیدواری وجود دارد که بتوان به آن‌ها چنگ زد. میانگین ۰.۱۰ xG به‌ازای هر شوت برای وولوز، آن‌ها را از این منظر در رتبه پانزدهم قرار می‌دهد. همچنین xGA آن‌ها با عدد ۲۵.۹ از وستهام و برنلی بهتر است، یعنی دست‌کم در شاخص کیفیت موقعیت‌های دریافتی، شرایط‌شان به بدترین شکل ممکن نیست. اما مهم‌ترین نکته این بخش آنجاست که حریفان وولوز به شکل عجیبی فراتر از انتظار عمل کرده‌اند: تیم‌هایی که مقابل وولوز بازی کرده‌اند، در مجموع به اندازه ۱۱.۱ گل بیش از xG به ثمر رسانده‌اند؛ عددی که با اختلاف، بالاترین مقدار در لیگ است. حتی در بازه زمانی بزرگ‌تر هم این اتفاق نادر است. از ابتدای فصل ۲۰۲۱/۲۲، تنها یک تیم بوده که پس از ۱۷ بازی فصل با چنین سطحی از بیش‌عملکرد حریفان مواجه شده و آن تیم هم خود وولوز در فصل قبل بوده است؛ زمانی که عدد ۱۱.۶ ثبت شد و آن‌ها ۴۰ گل از ۲۸.۳ xGA دریافت کردند. یعنی به شکلی عجیب، وولوز برای دومین سال پیاپی قربانی بدترین عملکرد حریفان نسبت به xG شده است.

لیورپول

با توجه به مشکلات اخیر لیورپول، شاید به‌ سادگی فراموش شود که آن‌ها فصل را با پنج پیروزی متوالی آغاز کردند. در آن پنج مسابقه، لیورپول ۱۱ گل زد و این ۱۱ گل از مجموع xG نزدیک به ۷.۰ به دست آمد؛ یعنی در همان شروع فصل، آن‌ها فراتر از انتظار آماری گل زده بودند. همچنین اگر برد ۴-۲ هفته اول مقابل بورنموث را کنار بگذاریم، لیورپول در هر یک از آن پنج مسابقه ابتدایی کمتر از ۱.۰ xG دریافت کرد؛ یعنی علاوه بر گل‌زنی کارآمد، از نظر دفاعی هم اجازه خلق موقعیت‌های باکیفیت را به حریفان نمی‌داد.

اما در هفت مسابقه بعدی، این روند عملاً معکوس شد. در آن بازه، لیورپول شش شکست و یک پیروزی ثبت کرد و تنها یک‌بار از xG خود عملکردی فراتر داشت؛ پیروزی ۲-۰ مقابل استون ویلا که در آن مسابقه لیورپول ۱.۲ xG تولید کرده بود. به‌ جز آن بازی، لیورپول در مجموع تنها پنج گل از ۱۱.۸ xG به ثمر رساند؛ یعنی مشکل اصلی در آن مقطع، ناکامی جدی در تبدیل موقعیت به گل بود. از سوی دیگر، در همان شش شکست، لیورپول در هر مسابقه ۱.۰ xG یا بیشتر دریافت کرد و در مجموع ۱۵ گل خورد، در حالی که xGA کل آن‌ها ۱۱.۱ بود. یعنی هم حجم موقعیت‌های دریافتی بالا رفت و هم گل‌های خورده از انتظار آماری جلوتر رفت.

در پنج بازی اخیر که لیورپول شکست‌ناپذیر بوده، اعداد دوباره به سمت شرایط بهتر برگشته‌اند. در این پنج مسابقه، آن‌ها ۱۰ گل از ۷.۲ xG زده‌اند که معادل ۲.۸ بیش‌عملکرد است و در سمت دفاع هم پنج گل از ۵.۳ xG دریافت کرده‌اند. در همین بازی‌ها، لیورپول چهارمین تیم لیگ از نظر کمترین شوت در چارچوب دریافتی بوده و به‌ طور میانگین ۳.۴ شوت در چارچوب در هر ۹۰ دقیقه به حریفان داده است؛ در حالی که در آن دوره هفت‌بازیِ بحرانی، آن‌ها شانزدهمین تیم لیگ از نظر بیشترین شوت در چارچوب دریافتی بودند و ۵.۹ شوت در چارچوب در هر ۹۰ به سمت دروازه آلیسون و ممرداشویلی زده می‌شد. در سمت حمله نیز، لیورپول حالا ۴.۸ شوت در چارچوب در هر ۹۰ دقیقه ثبت کرده و دقت شوت‌های در چارچوب آن‌ها ۳۲ درصد بوده است؛ اعدادی که نسبت به ۳.۷ شوت در چارچوب در هر ۹۰ دقیقه و ۲۳ درصد دقت در دوره قبلی، به‌ وضوح بهبود یافته‌اند.

منچستریونایتد

منچستریونایتد هم مثل لیورپول شاهد نوعی وارونگی روندها بوده است. آن‌ها در شش مسابقه اول فصل (دو برد، سه باخت و یک تساوی) تنها در یک بازی نسبت به xG خود بیش‌عملکرد داشتند؛ مسابقه‌ای که با نتیجه ۲-۱ چلسی را شکست دادند، آن هم در حالی که چلسی از دقیقه پنجم ۱۰ نفره شده بود. در مجموع آن شش مسابقه، یونایتد هفت گل از ۱۲.۳ xG زد؛ یعنی عمدتاً کمتر از سطح انتظار گل زد و کارایی هجومی‌اش پایین بود.

اما در ۱۱ بازی بعدی، یونایتد کمی وضعیت را بهبود داد. آن‌ها ۲۰.۲ xG خلق کردند و ۲۴ گل به ثمر رساندند. با این حال، نکته مهمی وجود دارد: از این ۲۴ گل، ۱۲ گل در بازی‌های مقابل برایتون، وولوز و بورنموث به دست آمده و این ۱۲ گل از مجموع ۸.۹ xG ثبت شده است. یعنی بخشی قابل توجه از رشد گل‌زنی یونایتد ناشی از چند مسابقه خاص با جهش شدید در تبدیل موقعیت به گل بوده است. با این وجود، یک تغییر کلی هم دیده می‌شود: نرخ تبدیل شوت به گل یونایتد از ۷ درصد به ۱۳ درصد افزایش یافته است؛ بهبود قابل توجهی که می‌تواند هم محصول بهتر شدن تمام‌کنندگی باشد و هم حاصل کیفیت بهتر موقعیت‌ها و انتخاب‌های هجومی.

در فاز دفاعی اما اعداد تقریباً همان‌قدر مشکل‌دار مانده‌اند. یونایتد در آن شش مسابقه ابتدایی هیچ کلین‌شیتی ثبت نکرد و در همه بازی‌ها به‌ جز همان برد مقابل چلسی، بیش از ۱.۲ xG دریافت کرد. در مجموع آن شش مسابقه، ۱۱ گل از ۹.۳ xGA دریافت کردند. در ۱۱ بازی بعدی نیز تنها یک کلین‌شیت ثبت کرده‌اند و ۱۷ گل از ۱۴.۳ xG دریافت کرده‌اند؛ و در این میان، بازی مقابل بورنموث یک استثنای بزرگ است چون بورنموث چهار گل از ۱.۹ xG به یونایتد زد و همین مسابقه به‌عنوان «بیرون‌زننده» یا outlier به شکل معناداری روی تصویر آماری اثر می‌گذارد.

در عین حال، یک نکته مثبت هم وجود دارد و آن این است که یونایتد حالا موقعیت‌های «کم‌کیفیت‌تری» به حریف می‌دهد. در شش مسابقه اول، حریفان یونایتد به‌طور میانگین ۰.۱۷ xG به‌ازای هر شوت ثبت می‌کردند که بدترین مقدار در بین تمام تیم‌ها در آن بازه زمانی بود. اما در ۱۱ مسابقه بعدی، این عدد به ۰.۱۱ کاهش یافته که از این منظر، یونایتد هشتمین تیم برتر بوده است. یعنی کیفیت فرصت‌هایی که به رقبا می‌دهند کم شده، حتی اگر تعداد گل‌های خورده هنوز کاملاً اصلاح نشده باشد.

برایتون

برایتون در این فصل هم نمونه‌ای از تیمی است که ماه به ماه می‌تواند تصویر کاملاً متفاوتی از خود نشان دهد؛ دقیقاً همان چیزی که جدول جایگزین لیگ برتر با شاخص‌های xG و xGA آشکار می‌کند. برایتون برنده بهترین ماه فصل از نظر xG به‌ازای هر شوت بوده است؛ آن‌ها در ماه آگوست به‌طور میانگین ۰.۱۸ xG در هر تلاش ثبت کردند. اما با وجود این کیفیت بالای موقعیت‌ها، فقط سه گل از مجموع ۶.۲ xG در آن ماه زدند و خروجی نتایج‌شان تنها یک برد، یک تساوی و یک باخت بود. تفاوت منفی ۳.۲ بدترین اختلاف یک تیم در مقیاس «یک ماه» در فصل ۲۰۲۵/۲۶ تا اینجای کار محسوب می‌شود.

برایتون از این منظر حتی دومین رکورد بد فصل را هم در اختیار دارد. آن‌ها در همین ماه جاری در چهار بازی فقط چهار گل از ۷.۱ xG زده‌اند که اختلاف منفی ۳.۱ ایجاد می‌کند؛ آن هم در شرایطی که دو باخت و دو تساوی ثبت کرده‌اند. آخرین مسابقه سال آن‌ها بازی خارج از خانه مقابل صدرنشین، یعنی آرسنال است و همین موضوع هم چندان امیدی به اصلاح فوری این روند نمی‌دهد.

جالب اینکه در هماهنگی کامل با فصل پرنوسان‌شان، برایتون یک ماه بسیار بد هم از نظر xG به‌ازای هر شوت داشته است: در سه مسابقه ماه اکتبر، آن‌ها تنها ۰.۰۶ xG به‌ازای هر تلاش ثبت کردند که دومین ماه بد چنین شاخصی برای یک تیم در این فصل است. با این وجود، در همان بازه اکتبر، آن‌ها پنج گل از مجموع xG نزدیک به ۳.۰ زدند و باز هم نتیجه‌شان ترکیبی شد: یک برد، یک تساوی و یک شکست. یعنی در مقطعی کیفیت موقعیت‌ها بسیار پایین بوده اما گل زده‌اند و در مقطعی کیفیت موقعیت‌ها بسیار بالا بوده اما گل نزده‌اند؛ دقیقاً همان الگوی بی‌ثباتی که تحلیل xG آن را روشن می‌کند.

از نظر دفاعی، برایتون در ۱۷ بازی این فصل، ۱۲ بار ۱.۲ xG یا بیشتر دریافت کرده است و با این سرعت، در مسیر آن است که به عدد ۲۵ موردی برسد که در کل فصل ۲۰۲۴/۲۵ ثبت کرده بود یا حتی از آن عبور کند. آن‌ها همچنین دو مورد از چهار عملکرد بدِ فصل از نظر «شوت در چارچوب دریافتی» را در اختیار دارند؛ یکی بازی باخت ۴-۳ مقابل استون ویلا که در آن ۱۱ شوت در چارچوب دریافت کردند و دیگری شکست ۴-۲ مقابل منچستریونایتد که در آن نیز ۹ شوت در چارچوب به حریف اجازه دادند.

بورنموث

شروع فصل بورنموث بسیار سریع و مثبت بود. آن‌ها در ۹ بازی اول ۱۶ گل از ۱۱.۱ xG زدند، پنج پیروزی به دست آوردند و فقط یک‌بار شکست خوردند. اما در هشت بازی بعدی، این روند دچار افت و بازگشت به میانگین شد؛ آن‌ها در این هشت مسابقه ۱۰ گل از ۱۳.۳ xG زدند و حتی سه مسابقه را بدون گل پشت سر گذاشتند، در حالی که در همان سه مسابقه مجموعاً ۳.۶ xG تولید کرده بودند. یعنی مشکل صرفاً افت در خلق موقعیت نبوده، بلکه ناکامی در تبدیل موقعیت هم وارد ماجرا شده است.

مشکل بزرگ‌تر بورنموث اما در سمت دفاع است. آغاز قدرتمند فصل باعث شده بود آن‌ها در شش بازی از ۹ مسابقه نخست، کمتر از ۱.۰ xGA دریافت کنند؛ در مجموع ۱۱ گل خوردند (از ۱۱.۲ xGA) و چهار کلین‌شیت ثبت کردند. اما در هشت بازی اخیر، این ثبات به شدت کاهش یافته است: فقط یک کلین‌شیت داشته‌اند و ۱۸ گل دریافت کرده‌اند (از ۱۲.۲ xGA). در همین بازه، بورنموث ۵.۱ شوت در چارچوب در هر ۹۰ دقیقه دریافت کرده است که سومین آمار بد لیگ است؛ فقط وستهام با ۶.۳ و وولوز با ۵.۶ بدتر بوده‌اند. هم‌زمان، حریفان بورنموث ۱۸ درصد از موقعیت‌های خود را به گل تبدیل کرده‌اند که بالاترین نرخ تبدیل در لیگ است و این یعنی هر خطای کوچک دفاعی برای بورنموث هزینه سنگینی داشته است.

برنتفورد

برنتفورد در این فصل از لیگ، از نظر xG به‌ ازای هر شوت با عدد ۰.۱۵ در صدر لیگ برتر قرار دارد. همچنین ایگور تیاگو با ثبت ۰.۲۵ xG به‌ ازای هر شوت، در میان بازیکنانی که پنج شوت یا بیشتر زده‌اند، رتبه اول را در اختیار دارد. ۷۹ درصد شوت‌های برنتفورد از داخل محوطه جریمه زده می‌شود و دقت کلی شوت‌های آن‌ها ۴۱ درصد است؛ هر دو، بهترین آمار لیگ هستند. نرخ تبدیل موقعیت به گل آن‌ها نیز ۱۵ درصد است که در کل لیگ فقط منچسترسیتی با ۱۷ درصد و تاتنهام با ۱۶ درصد بهتر از آن هستند.

مشکل برنتفورد زمانی آغاز می‌شود که راه‌های ورود به محوطه جریمه حریف بسته شود و آن‌ها نتوانند به شکل طبیعی به دروازه حریف دسترسی پیدا کنند. در بازی‌هایی که برنده شده‌اند، آن‌ها به‌طور میانگین ۱۳.۴ شوت در هر ۹۰ دقیقه زده‌اند و ۸۳ درصد از این شوت‌ها از داخل محوطه جریمه بوده است. اما در تساوی‌ها و شکست‌ها، این اعداد به ۷.۱ شوت و ۷۳ درصد شوت از داخل محوطه کاهش پیدا می‌کند. یعنی کیفیت و حجم حملات برنتفورد به‌ شدت به این وابسته است که آیا می‌توانند خودشان را به محوطه جریمه برسانند یا نه.

به خاطر همین وابستگی روشن و مشخص، برنتفورد از نوسان‌های بسیار شدید در عملکردهای درون‌بازی تا حد زیادی دور مانده است. آن‌ها تنها تیمی هستند (به‌ جز وولوز) که در هیچ مسابقه‌ای در این فصل، بیش از ۱.۰ از xG خود عملکردی فراتر نداشته‌اند و همچنین در هیچ بازی‌ای هم بیش از ۱.۰ نسبت به xG عملکرد کمتر ثبت نکرده‌اند. یعنی عملکردشان در نسبت با انتظار آماری تقریباً در یک محدوده کنترل‌شده باقی مانده است.

در سمت دفاعی، برنتفورد به شکل منظم فشار را متحمل شده و ۱۲.۵ شوت در هر ۹۰ دقیقه به حریفان داده است، اما در عوض حریفان را به دقت ۳۱ درصد در شوت‌های‌شان محدود کرده‌اند که چهارمین رقم پایین‌ لیگ است. با این حال، برنتفورد ۱۰ بار در این فصل بیش از ۱.۲ xGA دریافت کرده و این اتفاق در هر چهار بازی اخیر آن‌ها هم رخ داده است. در همین چهار مسابقه اخیر، آن‌ها پنج گل دریافت کرده‌اند که از ۶.۷ xGA حاصل شده است و هم‌زمان در حمله دچار افت شده‌اند و تنها سه گل از ۲.۵ xG به ثمر رسانده‌اند. یعنی در دوره‌ای که حمله‌شان از کارایی همیشگی فاصله گرفته، فشارهای دفاعی نیز پررنگ‌تر شده است.

ساندرلند

آن‌ها ۱۹ گل از ۱۴.۹ xG به ثمر رسانده‌اند؛ یعنی به شکل معناداری بیشتر از انتظار آماری گل زده‌اند. سه مورد از بزرگ‌ترین بیش‌عملکردهای xG ساندرلند منجر به نتایج بسیار چشمگیر شده است: پیروزی ۳-۰ مقابل وستهام، برد ۳-۲ مقابل بورنموث و تساوی ۲-۲ مقابل آرسنال. آن‌ها در همین سه مسابقه هشت گل زدند، در حالی که مجموع xG آن‌ها فقط ۲.۶ بوده است. در سوی دیگر، بزرگ‌ترین عملکرد پایین‌تر از xG ساندرلند همین آخر هفته گذشته مقابل برایتون رخ داد؛ مسابقه‌ای که با تساوی ۰-۰ تمام شد، در حالی که ساندرلند ۱.۴ xG تولید کرده بود.

با وجود مشکلات مصدومیت، آمار خلاقیت ساندرلند نسبتاً ثابت باقی مانده است، چون آن‌ها کیفیت را بر کمیت ترجیح می‌دهند. ساندرلند از نظر تعداد شوت با ۹.۶ شوت در هر ۹۰ دقیقه، سومین تیم از پایین لیگ است، اما ۷۲ درصد شوت‌های آن‌ها از داخل محوطه جریمه زده می‌شود که چهارمین بهترین آمار لیگ است. نرخ تبدیل موقعیت به گل آن‌ها نیز ۱۲ درصد است که رتبه نهم لیگ و عددی قابل احترام محسوب می‌شود.

موفقیت ساندرلند در نیمه اول فصل، روی یک پایه دفاعی محکم بنا شده است. آن‌ها در شش مسابقه توانسته‌اند حریفان را به کمتر از ۱.۰ xG محدود کنند؛ در همین شش بازی، چهار پیروزی و دو تساوی به دست آورده‌اند. همچنین حریفان ساندرلند به‌ طور میانگین فقط ۰.۰۹ xG به‌ازای هر شوت ثبت کرده‌اند که دومین رقم پایین لیگ است و فقط آرسنالِ صدرنشین از این نظر بهتر بوده است.

فولام

فولام در ۹ بازی اول فصل از کمبود گل رنج می‌برد. آن‌ها در این ۹ مسابقه فقط ۹ گل از ۹.۳ xG زدند، هرچند باید توجه داشت که دو گل از این ۹ گل، گل به خودی بوده است. اما فولام در هشت بازی اخیر به شکل محسوسی بهتر شده و ۱۵ گل از ۹.۶ xG به ثمر رسانده است؛ یعنی خروجی گل‌زنی آن‌ها نسبت به انتظار آماری افزایش یافته است.

در همین بازه، چهار گل هری ویلسون از ۲.۵ xG ثبت شده است. فقط مورگان راجرز از استون ویلا، فیل فودن از منچسترسیتی و هوگو اکیتیکه از لیورپول عملکرد بهتری در این شاخص داشته‌اند نسبت به هری ویلسون داشته‌اند. برد اخیر ۳-۲ فولام مقابل برنلی نیز یک مسابقه بسیار ویژه از نظر کیفیت شوت‌ها بوده است؛ فولام در آن بازی به‌طور میانگین ۰.۳۳ xG به‌ ازای هر شوت ثبت کرد که دومین مقدار برتر در یک مسابقه در فصل ۲۰۲۵/۲۶ محسوب می‌شود.

کمبود گل در ابتدای فصل تا حدی ناشی از این بود که فولام نمی‌توانست از نواحی مرکزی محوطه جریمه حریف، شوت‌های باکیفیت بزند؛ موضوعی که در متن اصلی به نمودار مناطق شوت‌زنی فولام ارجاع داده شده است و هدف آن این است که نشان دهد مشکل فولام صرفاً کم‌تعداد بودن شوت‌ها نبود، بلکه محل و کیفیت ضربات هم اثرگذار بود.

دفاع فولام در همین بازه اخیر نیز بهتر شده است. اگر باخت عجیب و پرگل ۵-۴ مقابل منچسترسیتی را کنار بگذاریم، فولام در هفت بازی، فقط هفت گل دریافت کرده است و این هفت گل از ۷.۶ xG به دست آمده، در حالی که آن‌ها سه کلین‌شیت هم ثبت کرده‌اند. در همین دوره، حریفان به‌طور میانگین فقط ۲.۰ «شوت واضح» در هر ۹۰ دقیقه مقابل فولام داشته‌اند که در سطح لیگ، به‌صورت مشترک هشتمین بهترین آمار است. این عدد نسبت به ۲.۸ شوت واضح در هر ۹۰ دقیقه در ۹ بازی اول فصل کاهش قابل توجهی دارد؛ و آن ۲.۸ در ۹ بازی اول، به‌صورت مشترک دومین بدترین آمار لیگ بود. بنابراین، فولام نه فقط در گل‌زنی بهبود یافته، بلکه در محدود کردن موقعیت‌های خطرناک حریف هم پیشرفت کرده است.

برنلی

برنلی به اندازه ساندرلند گل زده است؛ هر دو تیم ۱۹ گل ثبت کرده‌اند. همچنین xG برنلی بسیار نزدیک به ساندرلند است؛ ۱۵.۰ در برابر ۱۴.۹. حتی کیفیت شوت‌های برنلی هم بهتر است: ۰.۱۰ xG به‌ازای هر شوت در برابر ۰.۰۹ ساندرلند. اما تفاوت اصلی بین این دو تیم در مدیریت بازی و ساختار نتیجه‌گیری است. ساندرلند وقتی جلو می‌افتد، مسابقه را با دفاع مستحکم کنترل می‌کند، اما برنلی در ساختن برتری و جلو افتادن مشکل دارد. آن‌ها در کل فصل فقط چهار بار در جریان بازی جلو افتاده‌اند و از همین چهار بار، سه بار در نهایت مسابقه را برده‌اند. یعنی اولاً به ندرت توانسته‌اند پیش بیفتند و ثانیاً هر وقت این اتفاق افتاده، معمولاً توانسته‌اند آن را حفظ کنند، اما اصل مسئله همان دشواری در رسیدن به برتری است.

برنلی بهترین نرخ پایان‌دهی موقعیت‌های بزرگ را در لیگ دارد و ۵۴ درصد از شانس‌های بزرگ خود را تبدیل به گل کرده است. با این حال، آن‌ها از نظر حجم موقعیت‌های بزرگ، به‌ صورت مشترک پنجم از پایین هستند و همراه با ناتینگهام فارست، فقط ۱.۷ موقعیت بزرگ در هر ۹۰ دقیقه خلق می‌کنند. یعنی کارایی در تبدیل موقعیت‌ها عالی است، اما خودِ موقعیت‌های بزرگ کم تولید می‌شود.

با این وجود، بخش بزرگی از نکات مثبت بازی هجومی برنلی با مشکلات دفاعی خنثی می‌شود. آن‌ها با وجود تأکید بر اینکه در عقب زمین محکم باشند، موقعیت‌های زیادی به حریف داده‌اند. برنلی بدترین xGA لیگ را با عدد ۳۴.۶ ثبت کرده است و این عدد از منظر تاریخی هم بسیار هشداردهنده است: برنلی ششمین تیم بد در xGA پس از ۱۷ بازی در بین تمام تیم‌ها از ابتدای فصل ۲۰۲۲/۲۳ تا امروز محسوب می‌شود. مهم‌تر اینکه پنج تیمی که تنها از آن‌ها بدتر بوده‌اند—ساوتهمپتون، ایپسویچ و لسترسیتی فصل قبل و لوتون تاون و شفیلدیونایتد فصل قبل‌تر—همگی سقوط کرده‌اند. این مقایسه مستقیم، پیام روشنی دارد: اگر دفاع برنلی اصلاح نشود، مسیر آماری آن‌ها شبیه تیم‌های سقوط‌کرده اخیر خواهد بود.

اورتون

اورتون در شروع فصل، از نظر تولید موقعیت‌های باکیفیت عملکرد نسبتاً امیدوارکننده‌ای داشت. آن‌ها در چهار بازی از هفت مسابقه اول، هر بار ۱.۶ xG یا بیشتر ثبت کردند و در همین چهار بازی، سه پیروزی و دو تساوی به دست آوردند (یعنی در مجموع، نتایج بسیار مثبت). اما از آن مقطع به بعد، آن‌ها فقط یک بار توانسته‌اند در یک مسابقه به ۱.۶ xG یا بیشتر برسند و در عین حال، در چهار بازی از ۱۰ مسابقه بعدی برنده شده‌اند. یعنی حجم تولید موقعیت‌های خیلی باکیفیت کمتر شده، اما نتایج کاملاً فرو نریخته؛ که خود می‌تواند ناشی از سبک بازی، جزئیات مسابقات یا نقش عوامل دیگر باشد.

با این حال، شش بازی اخیر اورتون نگران‌کننده بوده است. آن‌ها در این شش مسابقه مجموعاً کمی کمتر از ۵ xG خلق کرده‌اند، اما شش گل به ثمر رسانده‌اند. تنها تیمی که در همین بازه زمانی از نظر حمله، xG کمتری نسبت به اورتون نشان داده، ساندرلند با ۴.۵ xG بوده است. شکست ۱-۰ خانگی روز شنبه مقابل آرسنال نیز از نظر کیفیت شوت‌ها یک نمونه بسیار بد بود: اورتون در آن بازی به‌ طور میانگین ۰.۰۴ xG به‌ ازای هر شوت ثبت کرد که چهارمین رکورد بد تک‌بازی فصل است؛ البته باید در نظر داشت این عملکرد مقابل بهترین خط دفاعی لیگ رخ داده است.

نکته نگران‌کننده‌تر و آن هم برخلاف تصویری که معمولاً از تیم‌های دیوید مویس در ذهن است، این است که دفاع اورتون طبق اعداد دچار مشکل شده است. اورتون ۹ بار در این فصل ۱.۵ xG یا بیشتر دریافت کرده و در شش مورد از همین ۹ بازی شکست خورده است. در مقابل، در هشت بازی دیگر (یعنی بازی‌هایی که چنین فشار xG سنگینی روی آن‌ها نبوده)، فقط یک بار شکست خورده‌اند و در آن هشت بازی، چهار برد و سه تساوی ثبت کرده‌اند. یعنی رابطه‌ای روشن بین بالا رفتن کیفیت موقعیت‌های دریافتی و شکست‌های اورتون وجود دارد.

دروازه‌بان اورتون، جردن پیکفورد، دو مورد از هفت بازی برتر فصل از نظر «گل‌های جلوگیری‌شده» را به نام خود ثبت کرده است: پیروزی ۱-۰ مقابل منچستریونایتد با عدد ۱.۹ و برد ۲-۰ مقابل برایتون با عدد ۱.۵. این یعنی بخش مهمی از بقا و امتیازگیری اورتون در برخی مسابقات، به عملکرد استثنایی دروازه‌بان گره خورده است.

وستهام

وستهام در فصل ۲۰۲۵/۲۶ برای بردن مسابقات، مجبور بوده موقعیت‌های زیادی خلق کند. سه پیروزی آن‌ها—مقابل ناتینگهام فارست (۳-۰)، نیوکاسل (۳-۱) و برنلی (۳-۲)—در مجموع ۷.۳ xG برای وستهام تولید کرده است. این ۷.۳ xG تقریباً ۴۱ درصد از کل xG فصل وستهام است که ۱۷.۶ ثبت شده است. اگر بخواهیم این سه بازی را بر مبنای هر ۹۰ دقیقه استاندارد کنیم، وستهام در آن‌ها به‌طور میانگین ۲.۴ xG در هر ۹۰ دقیقه و ۰.۱۷ xG به‌ازای هر شوت داشته است؛ هر دو عدد اگر در کل فصل تکرار می‌شدند، وستهام را در رتبه اول لیگ قرار می‌دادند.

اما مسئله روشن است: حفظ چنین سطحی از بهره‌وری و تولید موقعیت در بلندمدت تقریباً غیرممکن است و افت وستهام در سایر مسابقات بسیار شدید بوده است. در بازی‌هایی که وستهام مساوی کرده یا باخته، میانگین آن‌ها به ۰.۷ xG در هر ۹۰ دقیقه و ۰.۰۸ xG به‌ ازای هر شوت رسیده است که از این نظر، رتبه‌های هفدهم و شانزدهم لیگ را دارند. یعنی وستهام یا باید یک بازی را با حجم عظیم خلق موقعیت ببرد، یا در بقیه بازی‌ها عملاً به سطحی می‌رسد که برای بردن کافی نیست.

همین فرمول را می‌توان در بخش دفاعی نیز دید. وستهام در همان سه برد، فقط ۰.۸ xGA در هر ۹۰ دقیقه دریافت کرده که از این منظر سومین بهترین آمار لیگ است؛ فقط آرسنال با ۰.۴ و بورنموث با ۰.۵ بهتر بوده‌اند. اما در تساوی‌ها و شکست‌ها، این عدد به ۱.۹ xGA در هر ۹۰ دقیقه افزایش می‌یابد و در این حالت، وستهام فقط از برنلی که ۲.۱ دارد بهتر است. یعنی نوسان شدید نه فقط در حمله، بلکه در دفاع هم وجود دارد و همین موضوع دلیل اصلی بی‌ثباتی نتایج است.

ناتینگهام فارست

با وجود شکست مقابل فولام در روز دوشنبه، ناتینگهام فارست در نیمه پایینِ آشفته جدول، یکی از تیم‌های آماده محسوب می‌شود. آن‌ها در هفت بازی اخیر خود چهار پیروزی به دست آورده‌اند. در همین پیروزی‌ها، سه بار سه گل زده‌اند و مجموعاً ۹ گل در این بردها ثبت کرده‌اند. این ۹ گل از ۶.۵ xG به دست آمده است. یعنی آن‌ها در این بردها هم بهره‌وری خوبی داشته‌اند و گل‌های‌شان نسبت به کیفیت موقعیت‌ها کمی جلوتر از انتظار بوده است.

قبل از این روند، فارست در ۱۰ بازی فقط یک‌بار برده بود. آن‌ها در شش بازی از همان ۱۰ مسابقه حتی موفق به گل‌زنی نشدند، در حالی که در مجموع ۵.۴ xG خلق کرده بودند. در میان همین ۱۰ بازی، شکست ۳-۰ مقابل چلسی در ماه اکتبر یک نکته برجسته دارد: فارست در آن بازی ۲.۲ xG تولید کرده بود، اما با سه گل اختلاف باخت؛ مسابقه‌ای که طبق متن اصلی، به پایان «دوره کوتاه مربی‌گری آنژ پوستکوغلو» در ورزشگاه سیتی گراند اشاره می‌کند و اهمیت خاص خودش را در روایت فصل دارد.